Περιφέρεια Ιονίων Νήσων ή Περιφέρεια Δυτικής Πελοποννήσου; Του Ηλία Β. Μακρή


Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση θέσφατο, αλλά σκοπό έχει τον προβληματισμό των μελών και φίλων του ΣΥΡΙΖΑ και της σελίδας, για ένα θέμα που έτσι κι αλλιώς έχει απασχολήσει την τοπική μας κοινωνία. Μέσα από αυτές τις γραμμές επιχειρούμε μια επιστημονική, αλλά εκλαϊκευμένη προσέγγιση για την έναρξη ενός διαλόγου, αν τελικά τεθεί το ζήτημα. Πρώτη δημοσίευση έγινε στην εφημερίδα «Ερμής», πριν ένα μήνα περίπου.

Κατά την προεκλογική περίοδο στις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, μεταξύ των άλλων, κυριαρχούσε και ο προβληματισμός για την απόσχιση της Ζακύνθου από την ΠΙΝ και την ένταξή της στην Περιφέρεια Δ. Πελοποννήσου. Πρόσφατα δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο, στην εκπνοή του 2013, προοιωνίζουν ότι και σε αυτήν την προεκλογική περίοδο θα αναζωπυρωθεί ξανά το ίδιο θέμα. Θυμίζουμε ότι η αρνητική κριτική στον Καλλικράτη, εκτός των άλλων, περιελάμβανε και το πολύ σοβαρό επιχείρημα ότι η τότε κυβέρνηση προχώρησε αυθαίρετα σε συνενώσεις των πρώην Καποδιστριακών δήμων, χωρίς να έχει καν ζητηθεί κάποια επιστημονική διερεύνηση ή σχέδιο από το ΙΤΑ (Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης). Οι υποψήφιοι αιρετοί μας που θέλουν την απόσχιση από την ΠΙΝ και την συνένωση με την Πελοπόννησο, στη βάση ποιάς επιστημονικής διερεύνησης ζητούν κάτι τέτοιο; Πιστεύουμε ότι αυτή η συζήτηση προσφέρεται μόνο για την κάλυψη της ανυπαρξίας πολιτικών θέσεων από τους υποψηφίους.
Πριν επιχειρηθεί η τεκμηρίωση του αντιαναπτυξιακού χαρακτήρα της απόσχισης της Ζακύνθου από την ΠΙΝ, να ξεκαθαρίσουμε ότι η απόσχιση δεν συνδέεται με την απώλεια της ιδιαίτερης Επτανησιακής ταυτότητας των Ζακυνθινών, όπως υποστηρίζουν όσοι θέλουν η Ζάκυνθος να παραμείνει στην ΠΙΝ. Εμείς λέμε ότι η ιδιαίτερη ταυτότητα μιας τοπικής κοινωνίας χάνεται από κακή της φύλαξη. Είναι αστείο αν όχι υποκρισία να πιστεύει κάποιος ότι η ιδιαίτερη, πολιτιστική ταυτότητα κινδυνεύει από μια διοικητική διαίρεση ή ένωση, ενώ έχει ήδη εκφυλιστεί μέσα από την άγρια εμπορευματοποίησή της στο βωμό των κερδών από τον μαζικό τουρισμό. Αν και κατά τη θεωρία, οι κοινές πολιτισμικές καταβολές, όπως αυτές των Επτανησίων, συνηγορούν σε μια διοικητική ένωση όπως η ΠΙΝ, κρίνεται, ωστόσο, ότι η διατήρηση της Ζακύνθου εντός της ΠΙΝ και γενικότερα η διατήρηση της ΠΙΝ στα σημερινά της όρια, αφορούν κύρια λόγους αναπτυξιακής φύσεως και όχι τόσο πολιτισμικούς.
Η Ζάκυνθος είναι το δεύτερο σε πληθυσμό νησί στα Ιόνια μετά την Κέρκυρα. Είναι ο τόπος που η ανάπτυξή του από το 1980 και μετά βασίζεται στον τουρισμό, ενώ η συμμετοχή του αγροτικού της τομέα στο τοπικό ΑΕΠ (12 με 16%), κρίνεται ιδιαίτερα υψηλή για τόπο που αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο τουριστικό προορισμό. Επιπροσθέτως, η Ζάκυνθος είναι ένα από τα νησιά του συμπλέγματος που απαρτίζουν την ΠΙΝ. Μόνο αυτά τα στοιχεία αρκούν για να υποστηρίζει κάποιος την παραμονή πάση θυσία στην ΠΙΝ. Αν η Ζάκυνθος ενταχθεί στην Περιφέρεια Δ.Πελοποννήσου θα αποτελεί μια πληθυσμιακά ασήμαντη κοινότητα στη νέα περιφέρεια, κάτι που παίζει το ρόλο του στις χρηματοδοτήσεις, ενώ η αγροτική της παραγωγή, δικαίως, δεν θα μπορούσε να απασχολεί κατά προτεραιότητα το όποιο περιφερειακό πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης. Οι περιοχές της Ηλείας και Αχαΐας έχουν πολύ μεγαλύτερες αγροτικές παραγωγές, ακριβότερες υποδομές και καλλιεργητικά κόστη, εφόσον πρόκειται για αρδεύσιμα στρέμματα σε τεράστιους κάμπους με τέσσερις και πέντε διαφορετικές καλλιέργειες ανά έτος και όχι λίγες υπερπαραγωγές. Ένα πρόγραμμα για την πρωτογενή παραγωγή, κακά τα ψέματα, θα έχει στρατηγικούς, επιλέξιμους στόχους τις καθαρά αγροτικές και παραγωγικές περιοχές. Αντίθετα, τα μικρότερα αγροτικά μεγέθη όπως της Ζακύνθου και των Ιονίων νησιών γενικότερα, θα μπορούσαν να αποτελούν επιλέξιμους στόχους περιφερειακών προγραμμάτων, για την μετατροπή τους σε ζώνες βιοκαλλιεργειών. Το ότι είναι νησιωτικές περιοχές με περιορισμένες ποσοτικά παραγωγές διευκολύνει αφάνταστα έναν τέτοιο προγραμματισμό, που είναι πολύ πιο εύκολο να υλοποιηθεί εντός της ΠΙΝ. Εκείνο που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι τα προγράμματα της νησιωτικότητας τα οποία απευθύνονται σε νησιωτικές περιφέρειες. Ως νησιωτικές περιφέρειες νοούνται οι περιφέρειες που είναι νησιά όπως η Κρήτη ή απαρτίζονται από νησιωτικό σύμπλεγμα, όπως η ΠΙΝ και όχι οι ηπειρωτικές περιφέρειες που τυχαίνει να περιλαμβάνουν ένα νησί μέσα στα όριά τους. Είναι προφανές ότι αν η Ζάκυνθος αποσχιστεί από την ΠΙΝ, μάλλον θα πρέπει να ξεχάσει τα προγράμματα νησιωτικότητας.
Ας δούμε όμως λίγο και το κύριο προϊόν της Ζακύνθου τον τουρισμό. Τουρισμό διαθέτει και η Δυτική Πελοπόννησος και αντίθετα από τη Ζάκυνθο, έχει μεγαλύτερες προοπτικές για προγράμματα και επενδύσεις εναλλακτικού τουρισμού, αφού από εκεί θα διέρχεται η Ιόνια οδός, εκεί υπάρχουν τα αρχαία μνημεία όπως η Ολυμπία, ο Επικούρειος Απόλλωνας, τα χιονισμένα βουνά για χειμερινό τουρισμό, τα ιαματικά λουτρά κ.ά. Γιατί θα πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιότητα η Ζάκυνθος, αφού έτσι κι αλλιώς και παρά τα προβλήματα, καταγράφει ήδη πολύ υψηλούς αριθμούς αφίξεων και διανυκτερεύσεων και σε κάθε περίπτωση, όσο δυσανάλογα και να κατανέμεται η πίττα από το τουριστικό προϊόν, το καλοκαίρι η αγορά της κινείται κάπως, συγκριτικά τουλάχιστο, με άλλες τοπικές αγορές; Αντίθετα, τα Ιόνια, με ελάχιστες αποκλίσεις, έχουν αναπτύξει τον μαζικό τουρισμό σε πολύ υψηλό επίπεδο, έχουν περίπου κοινά προβλήματα και η επένδυση σε εναλλακτικές μορφές τουρισμού, για την αποσυμφόρηση του κορεσμένου τουριστικά περιβάλλοντός τους, αποτελεί κοινό αίτημα που μπορεί μέσα στα πλαίσια της ΠΙΝ να πραγματοποιηθεί πολύ πιο ευνοϊκά για τη Ζάκυνθο.
Εν κατακλείδι, οι προϋποθέσεις ανάπτυξης και οι αναπτυξιακές δυνατότητες του κάθε νησιού στα Ιόνια μοιάζουν καταπληκτικά μεταξύ τους, ενώ παρουσιάζουν μεγάλη ανομοιογένεια και ποσοτικά και ποιοτικά, από τις περιοχές της Δυτικής Ελλάδας, κάτι που συνιστά μεγάλο πρόβλημα στον αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Το επιχείρημα που προβάλλεται από τους υποστηρικτές της απόσχισης, ότι δήθεν θα είναι πολύ πιο εύκολο για τους Ζακυνθινούς, ιδιαίτερα τους αιρετούς της Περιφέρειας και τους ελεύθερους επαγγελματίες, να πηγαίνουν στην Πάτρα, για τα συμβούλια οι πρώτοι και για τη διεκπεραίωση των υποθέσεών τους οι δεύτεροι, έχει μια δόση αλήθειας, αλλά ταυτόχρονα καταδεικνύει και την ανυπαρξία πολιτικής βούλησης για βελτίωση της θέσης του νησιού, από όσους υποψήφιους αιρετούς υποστηρίζουν αυτό το επιχείρημα. Η πολιτική ορίζεται ως η τέχνη του εφικτού και είναι εφικτή η αποκέντρωση υπηρεσιών στην Ιόνια περιφέρεια, είναι εφικτή η αξιοποίηση της τεχνολογίας της πληροφορικής σε κάθε τομέα της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε μέσω τηλεδιασκέψεων, εκτός από τα περιφερειακά Συμβούλια, να διεκπεραιώνεται και ένα μέρος των υπηρεσιών που αφορούν τους επαγγελματίες του νησιού και σε συνδυασμό με τις υπηρεσίες της αποκεντρωμένης περιφερειακής διοίκησης, να απαλλάσσουν τους Ελεύθερους Επαγγελματίες από τα ταξίδια στην Κέρκυρα. Με απλά λόγια, το πρόβλημα της πρόσβασης στην Κέρκυρα συνδυαστικά με την ύπαρξη Ιονίου ΤΕΙ δημιουργεί πολύ σοβαρές προϋποθέσεις για την διεκδίκηση εγκατάστασης τεχνολογικών πάρκων στα Ιόνια, για παράδειγμα, που θα έχουν αποτέλεσμα την αξιοποίηση των ντόπιων, νέων επιστημόνων που σήμερα εξαναγκάζονται να μεταναστεύουν στην Αθήνα και στο εξωτερικό. Στην πραγματικότητα, αυτά που παρουσιάζονται ως μειονεκτήματα της Ιόνιας Περιφέρειας, αποτελούν τις πλέον ισχυρές προϋποθέσεις για μια νέα φάση ανάπτυξης, αρκεί βέβαια να υπάρξει πολιτική βούληση. Εν τέλει, θα πρέπει να δούμε λίγο και μια σοβαρή πολιτική θέση, που η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία προσπαθεί αγωνιωδώς να κρύψει. Ας ρωτήσουμε τον κάθε μικρομεσαίο του νησιού τι θα προτιμούσε για την τοπική μας αγορά: Την αγορά της καμένης γης όπως την βιώνει σήμερα και αντί να ταξιδέψει στην Κέρκυρα για πιθανή διεκπεραίωση υπόθεσής του, να ταξιδέψει μέχρι την Πάτρα ή την αγορά πριν την κρίση, μια αγορά που θα ανακάμπτει, τέλος πάντων και ας είναι αναγκασμένος να κάνει και μια βόλτα στην Κέρκυρα, τρόπος του λέγειν βέβαια, αφού τελικά η πολιτική πρόκληση είναι να μην χρειαστεί να ταξιδέψει, ούτε στην Κέρκυρα ούτε στην Πάτρα και να εξυπηρετηθεί από τη Ζάκυνθο; Πρέπει να απαιτήσουμε σοβαρότερες δεσμεύσεις από τους υποψηφίους και των δύο βαθμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και την τοπική αγορά, μέσα από προτάσεις περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, αν υπάρχουν βέβαια, αντί της φτηνής και φαιδρής επιχειρηματολογίας των αλαζόνων Κερκυραίων που μας φθονούν και δε θέλουν να προοδεύσουμε.
Αφήσαμε για το τέλος την περιβόητη αλαζονεία της Κέρκυρας. Η Κέρκυρα μπορεί να είναι αλαζονική, αλλά ας μη ξεχνάμε ότι η αλαζονεία είναι επίκτητο χαρακτηριστικό γνώρισμα. Άρα, έχει σημασία να δούμε πώς και γιατί η Κέρκυρα έγινε αλαζονική. Οι Ζακυνθινοί πρέπει κάποτε να ενημερωθούν υπεύθυνα για το πόσες ώριμες μελέτες πήγαν έγκαιρα για χρηματοδότηση στην ΠΙΝ και απορρίφτηκαν από την αλαζονική Κέρκυρα. Έχουμε ακούσει στη Ζάκυνθο για μελέτες σοβαρές που, αν και πληρώθηκαν, έμειναν ξεχασμένες στα συρτάρια των τοπικών μας αρχόντων. Έχουμε ακούσει για μελέτες που έγιναν μόνο και μόνο για να πληρωθούν κάποιοι μελετητές, ίσως όχι μόνο οι μελετητές. Έχουμε ακούσει τέλος και για προχειρότητες, που την όποια προσδοκία χρηματοδότησης και υλοποίησης την βάσιζαν στο πλέγμα της κομματικής υποτέλειας και πελατειακής σχέσης που υπήρχε ανάμεσα στους ντόπιους αιρετούς και των υψηλόβαθμων ή πιο χαμηλόβαθμων πολιτικών παραγόντων στην Αθήνα, στην Περιφέρεια και όπου αλλού. Με τέτοιες συνθήκες το αξιοπερίεργο θα ήταν αν η Κέρκυρα δεν είχε γίνει αλαζονική. Ωστόσο, και για να είμαστε ακριβοδίκαιοι, αυτές οι τακτικές δεν αποτέλεσαν Ζακυνθινή αποκλειστικότητα, αλλά υπήρξαν οι τακτικές αιρετών της Α/θμιας και Β/θμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ολόκληρης σχεδόν της χώρας. Το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής ήταν η ελλειμματική απορροφητικότητα των Ευρωπαϊκών πόρων πανελλαδικά και η αδιαφάνεια εκεί όπου υπήρξαν απορροφήσεις. Όταν λοιπόν ο υποψήφιος αιρετός καταγγέλλει την αλαζονεία της Κέρκυρας, δε κάνει τίποτε άλλο από το να προβάλλει ένα μικρό τμήμα της αλήθειας, προκειμένου να καλύψει τη δική του ανεπάρκεια. Αποκρύπτει την αρτιότερη οργάνωση των Κερκυραίων (σε σχέση με τη Ζάκυνθο τουλάχιστον), που είχε ως αποτέλεσμα την καλύτερη απορρόφηση πόρων από την ΕΕ, αποκρύπτοντας ταυτόχρονα το τοπικό μπάχαλο των μελετών και την τοπική ελλειμματικότητα. Ας μη ξεχνάμε ότι ο παραγοντισμός και οι σχέσεις εξάρτησης και πελατειακών σχέσεων ανάμεσα σε αιρετούς αποτελεί ένα κεφάλαιο λιγότερο ίσως γνωστό, που όμως έχει κοστίσει πολύ στην τοπική μας κοινωνία.
Είναι πασιφανές ότι με τις περιγραφόμενες πολιτικές νοοτροπίες, η Πάτρα (αν τελικά οδηγηθούμε σε αλλαγή Περιφέρειας), έχει σοβαρότερους λόγους να γίνει πολύ πιο αλαζονική από την Κέρκυρα.
Τέλος, πιστεύουμε ότι η ορθή θέση είναι: Παραμένουμε στην ΠΙΝ επιχειρώντας τα σημερινά προβλήματα να τα αναδείξουμε, ώστε να αποτελέσουν τις αιτίες για την επένδυση σε μια πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη, όχι μόνο για τη Ζάκυνθο, αλλά για όλα τα Ιόνια. Αν μάλιστα η σημερινή αντιπολίτευση γίνει άμεσα κυβέρνηση και τηρήσει, έστω στο ελάχιστο, τις δεσμεύσεις της για την αναπτυξιακή, αυτοδιοικητική και γενικότερα τη διοικητική ανασυγκρότηση, τότε πλέον η νέα εποχή της ανάπτυξης στα Ιόνια θα αποτελέσει μια πραγματικότητα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: