Οι συμπεριφορές της συγχυσμένης αγέλης Του Ηλία B. Μακρή


Το φαινόμενο της Χρυσής Αυγής απασχόλησε και συνεχίζει να απασχολεί έντονα την επικαιρότητα από την ημέρα της δολοφονίας του Παύλου Φύσα μέχρι και σήμερα. Παρά τις συλλήψεις υψηλόβαθμων στελεχών της με βαριές κατηγορίες όπως αυτή της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης, οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν ένα ανησυχητικό ποσοστό που παραμένει στην ΧΑ φέροντάς την τρίτο κόμμα. Πρόκειται άραγε για αναξιόπιστες έρευνες ή μήπως για βαθειά συντηρητικοποίηση ενός τμήματος της κοινωνίας μας; Το τελευταίο προβληματίζει ιδιαίτερα και γι αυτό  στο παρόν άρθρο θα επιχειρηθεί μια εναλλακτική προσέγγιση, που θα προσπαθήσει  να φωτίσει τα αίτια που οδηγούν τμήματα της κοινωνίας σε τόσο επικίνδυνες επιλογές.

         Ένας από τους πολλούς και σύνθετους τρόπους που υπάρχουν για την ερμηνεία των ανθρώπινων συμπεριφορών είναι η συσχέτισή τους με τον τρόπο διαπαιδαγώγησης, κατ’ επέκταση την κοινωνικοποίησή μας. Ας δούμε, λοιπόν, την κοινωνικοπολιτική μας διαπαιδαγώγηση.

          Εξ απαλών ονύχων διαπαιδαγωγηθήκαμε στο δίπολο «καλός» και «κακός», μέσα από τα παραμύθια. Ο λύκος είναι ο «κακός» επειδή κατασπάραξε την Κοκκινοσκουφίτσα και τη γιαγιά της. Ο κυνηγός είναι ο «καλός», επειδή σκοτώνει τον «κακό» λύκο! Η κορύφωση της συγκινησιακής φόρτισης που προκαλούν στην κοινή γνώμη, τόσο το  θλιβερό συμβάν, όσο και η ακαριαία αντίδραση του κυνηγού που σκοτώνει τον λύκο, δεν επιτρέπουν άλλες σκέψεις και προβληματισμούς που θα οδηγούσαν στην μελλοντική αποφυγή παρόμοιων, δυσάρεστων καταστάσεων. Ας δούμε δύο τέτοιες εναλλακτικές σκέψεις – προβληματισμούς: Ένας πρώτος προβληματισμός είναι το έλλειμμα περιβαλλοντικής πολιτικής, αφού ως γνωστό ο λύκος, όπως όλα τα αγρίμια, αποφεύγει τους ανθρώπους και επιτίθεται μόνο όταν πεινάει και πεινάει λόγω της αλόγιστης επέκτασης του ανθρώπου σε βάρος του δάσους, που αποτελεί το οικείο του ζωογόνο περιβάλλον. Ένας δεύτερος, συμπληρωματικός προβληματισμός είναι το έλλειμμα κοινωνικής μέριμνας, αφού δύο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας μας (ένα μικρό κοριτσάκι και μια γιαγιά),  βρέθηκαν εκτεθειμένες και εντελώς απροστάτευτες στον κίνδυνο. Δεν επιχειρείται εδώ η άσκηση αρνητικής κριτικής στα παραμύθια, που όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, έχουν ιδιαίτερη παιδαγωγική αξία, άλλωστε θα ήταν και φαιδρό να επιχειρήσει κανείς κοινωνιολογικές προσεγγίσεις και αναλύσεις σε παιδάκια προσχολικής ηλικίας.

 Τα παιδάκια όμως μεγαλώνουν, και η διαπαιδαγώγησή τους συνεχίζεται σε ένα σχολείο που κατασκευάστηκε για να υπηρετεί τις ανάγκες της αγοράς, αντί η τελευταία να υπηρετεί τις ανθρώπινες ανάγκες. Ως τέτοιο διαχωρίζει τα παιδιά σε «καλούς» και «κακούς» μαθητές, μοιράζοντας ανάλογα αμοιβές και μπόνους (βαθμολογία, υψηλή ή χαμηλή, βραβεία, έπαινοι), αλλά και ποινές. Διαπαιδαγωγεί, τέλος, στον ανταγωνισμό, στην εντατικοποίηση, στην πρωτιά αλλά και την απόρριψη, στα πρότυπα του αγοραίου ανταγωνισμού, αναπαράγοντας έτσι το εγωκεντρικό κοινωνικό μας μοντέλο, δηλαδή, τον κοινωνικό κανιβαλισμό.  Ωστόσο, η διαπαιδαγώγηση συνεχίζεται και εκτός σχολείου, μέσα από την «δια βίου μάθηση» που προσφέρει η μαζική κουλτούρα της τηλεόρασης. Η τελευταία, ποντάροντας στα συγκινησιακά αντανακλαστικά των τηλεθεατών, καλλιεργεί το δίπολο «καλός» και «κακός», κυρίως στην ενημέρωση,  όπως ακριβώς στα παραμύθια, στοχοποιώντας ομάδες πληθυσμού ή εργαζομένων που αγωνίζονται. Παράλληλα καλλιεργεί φοβικά σύνδρομα (εγκλήματα, πανδημίες, ταραχές, κίνδυνος χρεοκοπίας), αλλά και ενοχικά (μαζί τα φάγαμε, καταναλώναμε χωρίς να παράγουμε κ.ά),  αποπροσανατολίζοντας έτσι την κοινή γνώμη από τα καυτά προβλήματα.

        Ας δούμε όμως τις επιπτώσεις αυτής της «διαπαιδαγώγησης» στην Ελληνική κοινωνία, σε σχέση με το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής.  

        Η ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια ήταν φοβισμένη από την εγκληματικότητα που την απέδιδε κατά κύριο λόγο στους αλλοδαπούς ή τους Ρομά που ζούνε στη χώρα μας και απηυδισμένη από τους πολιτικούς των σκανδάλων και της λαμογιάς.  Όπως και στο παραμύθι της «Κοκκινοσκουφίτσας», ως παιδιά τότε, δεν αναζητήσαμε την αιτία του κακού, έτσι και με την εγκληματικότητα, ως ενήλικες σήμερα, δεν αναζητήσαμε και δεν διεκδικήσαμε να εξαλειφθούν οι γενεσιουργές αιτίες της, που σύμφωνα με μελέτες έγκριτων επιστημόνων, έγκεινται στις έντονες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Αντίθετα, η κοινωνία μας έχοντας διαπαιδαγωγηθεί στις αξίες του ανταγωνισμού και της κατανάλωσης, από το εκπαιδευτικό της σύστημα και  εθισμένη στις εξαπλουστεύσεις και τα φοβικά σύνδρομα, που καλλιεργεί η μαζική κουλτούρα της τηλεόρασης, ζήτησε ακόμη μεγαλύτερη αστυνόμευση για την προστασία της από το έγκλημα. Θεωρώντας ότι η ΕΛΑΣ είναι ελλειμματική, βρήκε στα τάγματα εφόδου της Χ.Α τον κυνηγό του παραμυθιού που θα ξεκοίλιαζε τον κακό λύκο.  Με το ίδιο ακριβώς σκεπτικό και στην πολιτική  δεν αναζήτησε τις αιτίες που οδήγησαν στην διαφθορά και την παρακμή το κοινοβουλευτικό μας σύστημα. Τον ρόλο του κοινοβουλευτικού τιμωρού – προστάτη τον  έδωσε στον Μιχαλολιάκο και το σινάφι του. Με λίγα λόγια η κοινωνία μας  ήθελε κάποιους να κάνουν σαματά, να δέρνουν να βρίζουν, να τιμωρήσουν τους «κακούς» στο δρόμο και στο κοινοβούλιο.

          Όμως, όταν ζητάμε «μαντρόσκυλα» για να μας προστατέψουν από τους κάθε λογής  κακούς λύκους, τότε εμμέσως πλην σαφώς, αποδεχόμαστε ότι είμαστε κοπάδι. Το ότι είμαστε κοπάδι και μάλιστα συγχυσμένο το έχουμε αποδείξει ποικιλοτρόπως και επανειλημμένα μέσα από τις ατομικιστικές, κοντόφθαλμες συμπεριφορές μας.

 Όταν μειώνονταν τα ημερομίσθια και απολύονταν εργαζόμενοι σε ιδιωτικές επιχειρήσεις οι υπόλοιποι σφυρίζαμε αδιάφορα, ενώ όταν έκλειναν μικρομεσαίοι συμπολίτες μας, λέγαμε χαιρέκακα: «καλά να πάθει το είχε παρακάνει». Όταν μειώνονταν οι μισθοί και αργότερα απολύονταν υπάλληλοι Δημοσίων Επιχειρήσεων και οργανισμών,  τότε όλοι οι υπόλοιποι λέγαμε: «αφού απολύονται από τον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να απολυθούν και από τον Δημόσιο τομέα, άλλωστε οι δημόσιοι υπάλληλοι ήταν προνομιούχοι, υψηλόμισθοι, τεμπέληδες, χαραμοφάηδες και λαμόγια…» και πολλά άλλα παρόμοια εμετικά, μέχρι που να φτάσει αν δεν έφτασε ακόμη και η δική μας η σειρά. Αυτές οι συμπεριφορές (κοινωνικός αυτοματισμός), θυμίζουν τα ζώα που οδηγούνται στο σφαγείο. Τα προς σφαγή ζώα μεταφέρονται στο σφαγείο στριμωγμένα μέσα σε φορτηγό για λόγους ασφαλέστερης μεταφοράς. Όταν φτάνουν στο σφαγείο εξακολουθούν να είναι περιορισμένα στον προθάλαμο της σφαγής και φυσικά αυτό το στρίμωγμα, σε συνδυασμό με τον φόβο του επερχόμενου θανάτου τους που ενστικτωδώς αντιλαμβάνονται, τα εκνευρίζει αφάνταστα, με αποτέλεσμα να κουτουλάει το ένα το άλλο μέχρι να έλθει η σειρά του καθενός για τη σφαγή. Όσο για τα μαντρόσκυλα, αυτά είναι απαραίτητα για την φύλαξη του κοπαδιού, αλλά όταν κάποια από αυτά δαγκώνουν περισσότερο από όσο πρέπει, εθίζονται στην μυρωδιά του αίματος και γίνονται  επικίνδυνα όχι μόνο για το κοπάδι, αλλά ακόμη και για τα ίδια τα αφεντικά τους και γι αυτό θανατώνονταν άμεσα. Τις περισσότερες φορές χωρίς ιδιαίτερη διαδικασία ευθανασίας. Άλλωστε, είναι πολύ εύκολο να αντικατασταθούν από άλλα τσοπανόσκυλα. Η βουκολική ζωή είναι στα αλήθεια σκληρή, όχι όμως σκληρότερη από την πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα που ζούμε σήμερα και μέσα στην οποία καλούμαστε να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας.

 

               Αν λοιπόν επιφυλάσσουμε στους εαυτούς μας και στα παιδιά μας το ρόλο του μέλους ενός κοπαδιού, τότε θα πρέπει να συμφιλιωθούμε με τα τσοπανόσκυλα και το δικαίωμα εκμετάλλευσης που έχει ο τσομπάνος, δικαίωμα που φτάνει ακόμη και στη «σφαγή» μας. Αυτός είναι άραγε ο ρόλος μας σε αυτή τη ζωή;

 

Σημ. Πρώτος ο NoamChomsky, μιλώντας για την «προπαγάνδα» και την «κατασκευή κοινωνικής συναίνεσης» στις αυθαιρεσίες της εξουσίας, προσομοίασε την κοινωνία με “συγχυσμένη αγέλη”.          Image

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: